Tarih Bilimi Nedir 4

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yerı keşik, bu olaylarla ilgili bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya sima-dışı farkı gözetmeksizin, arsa ve gün aralığının kestirildiği bir geçmiş gün dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan tarih, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her vadiın dünini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık düni kavil konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki olaylara ilgili bütün bilgilerin, vakaların vuku bulduğu devrin şartları hane önüne alınarak, muhtemel olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan vakaların bir daha yaşanabilmesi üzere bir olasılık olmadığından tabiat bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (anlamı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sav ahiz aracılığıyla vukuf edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının yerı keşik çok daha geniş bir anlam dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca giderek tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden diğer bir şey bileğildir.[5]