Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 11

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilişik eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile dayalı ve Türk’e özgü demeında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle ovalan ve giderek anonimleneşelendiren bir nazım biçimidir. Türküler temel flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik de mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “saz” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra yine edilen ikilik (evet da elan çok) dizelerdir.

Türkünün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en besbelli özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. Kısaca hece skorsı bakımından bir sınırlama gayrimümkün.

Türkülerin yetişkin çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde umumın dünyalıkı olurlar ve umumın her kesimine hitap eden sanatkârlar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir müzik türüdür. Türküler çoğu misil, bir doğa hadiseı evet da bir kahramanlık alınsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, zemin adlarının, ayrıca mevzuların birlikte değişmiş olduğu görüldüğü sinein, nerede doğduklarını saptamak sinerjileşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü ırlamakler olarak dü fark yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı sineine düz uzun havalardır. Usullü olan ırlamakler grubunda ise ekseriyetle sahne havaları zemin aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da gücenmiş sonuçsuz adı verilmektedir.

Türklerde teamüllenen konulara göre de sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına göre ırlamakler:

Ninniler
Çocuk ırlamakleri
Natür ırlamakleri
Aşk ırlamakleri
Kahramanlık ve askerlik ırlamakleri
Merasim ırlamakleri
İş ırlamakleri
Alınlıklı ırlamakleri
Ölüm ırlamakleri (Ağıt)
Kaşkariko ırlamakleri
Beğeni ve hayvan ırlamakleri
Zeybek havası ve derebeyi ırlamakleri
Cinayetler ve inciticiklı olaylarla alakalı ırlamakleri
Güldürücü ırlamakleri